บทที่ 1

บทนำ

1.ความเป็นมาและความสำคัญ

ขนมจัดเป็นอาหารที่คู่สำรับกับข้าวไทยในงานพิธีและงานมงคลต่างๆ มาตั้งแต่ครั้งโบราณโดยใช้คำว่าสำรับกับข้าวคาวหวานซึ่งขนมไทยเป็เอกลักษณ์ด้านวัฒนธรรมประจำชาติไทย อย่างหนึ่งที่รู้จักกันดี ในสมัยโบราณคนไทยจะทำขนมเฉพาะวาระสำคัญเท่านั้นเป็นต้นว่างานทำบุญเทศกาสำคัญ หรืองานตอนรับแขกสำคัญ เพราะขนมบางชนิดจำเป็นต้องใช้กำลังคนอาศัยเวลาในการทำพอสมควร ส่วนใหญ่เป็นขนมประเพณี เช่น ขนมงานเนื่องในงานแต่งงาน ขนมพื้นบ้าน     ส่วนขนมในรั้วในวังจะมีหน้าตาจุ๋มจิ๋ม ประณีต วิจิตรบรรจงในการจัดวางรูปทรงขนมสวยงาม

ขนมไทยมีมานานแล้วตั้งแต่ประเทศไทยเป็นสยามประเทศได้ติดต่อค้าขายกับชาวต่างประเทศ เช่น จีน อินเดีย มาตั้งแต่สมัยสุโขทัย โดยส่งเสริมการค้าขายสินค้าซึ่งกันและกัน ตลอดจนการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม ด้านอาหารการกินอยู่ร่วมกันไปด้วย ต่อมาในสมัยอยุธยา  และสมัยรัตนโกสินทร์ ได้มีการเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศต่างๆอย่างกว้างขวาง ไทยได้รับเอาวัฒนธรรมด้านอาหารของชาติต่างๆมาดัดแปลงให้เหมาะสมกับสภาพท้องถิ่น วัตถุดิบที่หาได้ เครื่องมือเครื่องใช้ ตลอดการบริโภคนิสัยแบบไทยๆ ทำให้ขนมไทยในปัจจุบันมีทั้งขนมที่เป็นไทยแท้ๆและดัดแปลงมาจากวัฒนธรรมของต่างชาติ เช่น ขนมที่ใช้ไข่และขนมที่ต้องเข้าเตาอบ เป็นต้น นอกจากนั้นไทยยังให้ความสำคัญกับขนมที่ทำจากไข่เหล่านี้โดยใช้เป็น “ขนมมงคล” เพื่อนำไปประกอบเครื่องคาวหวาน ถวายพระ เลี้ยงแขก ในพิธีมงคลต่างๆ เช่น  งานงคลสมรส งานบวช หรืองานขึ้นบ้านใหม่เป็นต้น โดยจะต้องเลือกใช้เฉพาะขนมไทยที่มีชื่อไพเราะหรือเสริมสิริมงคล ดังเช่น “ขนมมงคล9อย่าง” ซึ่งได้แก่ ทองหยิบ ทองหยอด ฝอยทอง ทองเอก เม็ดขนุน ขนมชั้น จ่ามงกุฎ ขนมถ้วยฟู และเสน่ห์จันทน์

            ขนมไทยผูกพันแน่นแฟ้น และอยู่คู่กับวิถีชีวิตของคนไทยมาช้านาน ซึ่งปัจจุบันเด็กไทยรับเอาวัฒนธรรมตะวันตกเข้ามา ทำให้ขนมไทยได้เริ่มหายไปเด็กบางคนอาจจะไม่รู้จักขนมไทยเลยหรืออาจจะรู้จักเห็นแต่ภาพในหนังสือเรียนบาง ในโทรทัศน์บาง แต่ไม่เคยได้เห็นวิธีการทำ ความหมายของชื่อ หรือแม้กระทั่งที่มาของขนมไทยชิ้นนั้นๆ

คณะผู้จัดทำจึงจัดทำโครงงานเกี่ยวกับขนมไทยมงคล เพื่อรวบรวมที่มา ความหมาย วิธีการทำ ตลอดจนอุปกรณีที่ใช้ในการทำขนมไทย ในสถานที่จริงหรือในสถานที่ทำขนมไทยโดยเฉพาะ เพื่อเจาะจงหาต้นตำรับของขนมไทยมงคลที่ยังอยู่ในปัจจุบัน

2.วัตถุประสงค์

2.1  เพื่อศึกษาเกี่ยวกับประวัติขนมไทย

2.2  เพื่อศึกษาเกี่ยวกับขนมไทยมงคล 9 ชนิด

2.3  เพื่อศึกษาวิธีทำและอุปกรณ์ในการทำขนมไทยมงคล

2.4  เพื่อศึกษาประโยชน์แลคุณค่าของขนมไทยมงคล 9 อย่าง

3.ขอบเขตของการศึกษา

3.1 ศึกษาค้นคว้าหาความรู้ที่เกี่ยวกับ ขนมไทยมงคล 9 อย่าง จากอินเทอร์เน็ต

3.2 รวบรวมข้อมูลจากการศึกษาค้นคว้ามาจัดทำเป็นรูปแบบเล่มรายงาน

4.สมมติฐาน

          ได้รู้เกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของขนมไทย รู้วิธีการทำขนมไทยมงคล 9 ชนิด และรู้ถึงคุณค่าของขนมไทยมงคล

5.นิยามศัพท์เฉพาะ

5.1 ขนมไทย หมายถึง  ขนมหวาน มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ ถือเป็นเอกลักษณ์และวัฒนธรรมของชาติซึ่งอยู่คู่กับสังคมไทยมาช้านาน

5.2 มงคล หมายถึง เหตุนำความสุขความเจริญมาให้ คือสิ่งที่นำความโชคดี ความสวัสดี และความสุขมาให้ตามที่ปรารถนา

       5.3 ทองหยิบ หมายถึง ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยไข่แดงตีให้ขึ้นเล็กน้อยหยอด เป็นแผ่นเล็ก ๆ ในน้ำเชื่อมร้อน ๆ ตั้งไฟให้สุก แล้วช้อนออกมาหยิบเป็นกลีบ ๆ 5 หรือ 7 หยิบ ใส่ถ้วยตะไลทิ้งไว้ให้คงรูป ลักษณะนามว่า ดอก

5.4 ทองหยอด หมายถึง ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยไข่แดงประสมแป้งเล็กน้อยหยอดเป็นลูกกลมๆ อย่างหยดน้ำในน้ำเชื่อมเดือด ๆ ลักษณะนามว่า ลูก

5.5 ฝอยทอง หมายถึง ขนมชนิดหนึ่งทำด้วยไข่แดงกับน้ำตาลเป็นเส้นเล็กๆผักชนิดหนึ่งต้นเป็นเส้นเล็กๆ สีเหลือง ขึ้นอยู่ตามพุ่มไม้

5.6 ทองเอก หมายถึง ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยไข่แดงกวนกับน้ำตาลจนแห้ง อัดใส่พิมพ์เป็นรูปต่างๆ มีทองคำเปลวปิด

5.7 เม็ดขนุน หมายถึง หนุนเนื่อง สนับสนุน ในเชิงให้ดียิ่งขึ้นหรือให้ก้าวหน้า

5.8 ขนมชั้น หมายถึง ขนมหวานชนิดหนึ่ง ทำจากแป้งข้าวเหนียวและน้ำตาล และกะทิ นำไปนึ่งทีละน้อย เมื่อสุกสามารถลอกออกทีละชั้นได้

5.9 จ่ามงกุฎ หมายถึง ชื่อขนมชนิดหนึ่ง คล้ายกะละแมขาว มีไส้เป็นถั่วลิสงเม็ด ห่อด้วยใบตองอ่อนนาบ เช่น งามจริงจ่ามงกุฎ ใส่ชื่อดุจมงกุฎทอง. (เห่ชมเครื่องคาวหวาน)

5.10 ขนมถ้วยฟู หมายถึง ความเฟื่องฟู รุ่งโรจน์ มีความเจริญก้าวหน้า และเพราะความหมายที่เป็นมงคลนี้ ขนมถ้วยฟูจึงเป็นขนมที่ขาดไม่ได้ตามพิธีมงคลต่าง ๆ

5.11 เสน่ห์จันทน์ หมายถึง เป็นขนมที่ประยุกต์มาจากต้นจันทน์ ที่มีผลสีเหลือง โดยการทำขนมชนิดนี้จะปั้นให้เป็นลูกกลมๆ ใส่ผลจันทร์ป่น เพื่อให้มีกลิ่นหอมเหมือนผลลูกจันทร์ โดยชื่อของขนมได้ใส่คำว่า เสน่ห์ เข้าไป เพื่อแสดงถึงความเป็นที่รัก มีเสน่ห์ ให้คนรักคนเอ็นดู

6.ผลที่คาดว่าจะได้รับ

6.1  ได้ทราบเกี่ยวกับประวัติขนมไทย

6.2  ได้ทราบเกี่ยวกับขนมไทยมงคล 9 ชนิด

6.3  ได้ทราบวิธีทำและอุปกรณ์ในการทำขนมไทยมงคล

6.4  ได้ทราบประโยชน์แลคุณค่าของขนมไทยมงคล 9 อย่าง